علاء الدوله سمنانى
مقدمه 48
مصنفات فارسى ( فارسى )
مكاتبات كاشانى و سمنانى از معروفترين مكاتبات عرفانى بوده و در جميع تذكرههاى خانقاهى از آن سخن رفته است . اما بعضى از تذكرهنويسان متأخر و فهرستنگاران معاصر گفتهاند « 81 » كه آن دو ، چند نامه به همديگر نوشتهاند . از ظاهر نامهء سمنانى مىتوان استنباط كرد كه كاشانى پس از خواندن آن ، سكوت اختيار كرده ، و احتمالا آنچه كه تذكرهنويسان و فهرستنگاران را فريفته تا به چندگانگى مكاتبات كاشانى و سمنانى قائل شوند ، اشارتى است در نامهء سمنانى ، مبتنى بر كلمهء « نوبت دوم » . ظاهرا مكتوب كاشانى و جواب سمنانى را براى نخستين بار ، سيد اشرف جهانگير سمنانى - كه هم علاء الدوله را در سمنان ديده بوده و با او نسبتى داشته ، و هم با آوازهء عبد الرزاق در كاشان آشنا بوده است - در ضمن يادداشتهايش فراهم كرده بوده ، كه همراه با ملفوظاتش توسط يمنى در لطائف اشرفى گنجانده شده است « 82 » . پس از آن جامى در نفحات الانس - به احتمال قريب بيقين - آن نامهها را از نگاشتهء مزبور نقل كرده است و تذكرهنويسان بعدى مانند كربلائى و معصومعلى شاه از طريق نفحات جامى با نامههاى مذكور آشنا شدهاند « 83 » و بعضى از آنان مانند مجد الدين على بن ظهير الدين از نفحات نقل كردهاند « 84 » . علاوه بر مآخذ مذكور ، به علت اهميتى كه خانقاهيان متأخر به نامههاى مورد بحث قائل شدهاند آن دو مكتوب را به صورت مستقل نيز استنساخ كردهاند كه نسخههاى آن در كتابخانههاى ايران و جهان ديده مىشود . من دو نامهء مورد نظر را از لطائف اشرفى - كه آن را نخستين مأخذ در اين مورد مىدانم - استخراج كردهام و با ضبط جامى در نفحات ( نسخهء گنجبخش ) و ضبط بدخشانى در جامع السلاسل و نسخهء مستقل 4190 كتابخانهء ملى ملك از نامههاى مذكور سنجيدهام ، اختلافى در ضبط واژهها و هم به لحاظ معنىشناسى نديدم
--> ( 81 ) . كربلائى ، روضات الجنان 2 / 289 ، احمد منزوى ، فهرست نسخههاى خطى فارسى 1141 ( 82 ) . - لطائف اشرفى در بيان طوايف صوفى ، دهلى ، 1295 ق ، ذيل ترجمهء علاء الدوله سمنانى ( 83 ) . - روضات الجنان 2 / 289 ، طرائق الحقائق 2 / 317 ( 84 ) . جامع السلاسل ، خطى گنجبخش 1060 ، صص 265 - 286